Rafta yan yana duran aynı üründen birinin fiyatı diğerinin iki katı. Görünüşte aradaki tek fark etiketlerindeki bir kelime: Organik. Genetiği değiştirilmemiş tohumdan, ilaçlanmamış toprakta, suni gübre kullanılmadan yetiştirildiği için daha pahalı.

Fakat fırsattan istifade etmek isteyenler, organik olmayan ürünlerin etiketine de organik yazıyor.

Türkiye'nin ilk gıda mühendislerinden biri Zafer Göynügür. İzmir'de yaşıyor ve geçmişte büyük gıda firmalarının birçoğunda yöneticilik yapmış. Şimdi organik gıda sertifikası veren bir şirketin ortaklarından. Göynügür aynı zamanda Tarım Bakanlığı'nın organik gıda uzmanı gıda kontrolörlerden. Türkiye'de doğal/ekolojik/naturel gıdalarla organik gıdaların karıştırıldığını düşünüyor. Doğal gıdayla organik gıda arasındaki fark, organik olanın yetiştiği topraktan, tohumuna ve gübresine, toplanmasına ve ambalajına kadar her aşamasının denetlenip sertifikasının verilmesi. Yani sertifikalı olması. Doğal olması içinse Ayşe Teyze'nin bahçesinde yetişmesi yeterli. Organik sertifikasyonu olan ürünlerin üretim aşaması masraflı olduğu ve dayanıklılığını artıran katkı maddesi bulundurulmadığı için diğerlerinden daha pahalı. Fakat Türkiye'de bu pahalı olma durumu abartılıyor. Hatta doğal veya organik olmayanların bile etiketine bu ibareler yazılıp normal fiyatının iki katına satılıyor. Yarım kilo organik mercimeğin indirimli fiyatı 4,95 TL, yarım kilo pirinç 5,90 TL, yarım kilo salatalık ise 2,5 TL.

Zafer Göynügür, en çok pazarlarda dolaşmakta zorlanıyor. Çünkü organik olmadığı halde ürününü organik diye satan pazarcılar çok. Artık kızmadığını söylese de uyarmadan geçemiyormuş. Eğer yanlışlarında ısrar ederlerse, "Tarım Bakanlığı'nın verdiği kontrolör kartımı gösteriyorum. 'Sen bu ürünü nasıl organik diye tanıtabiliyorsun. Sertifikası nerede?' diye soruyorum. 'Ama ben ilaç atmadan yetiştirdim.' diyor. 'Bu yeterli değil. Pazar kandırması yapıyorsun." diyorum." Genelde bu konuşma sonunda pazarcılar etiketi kaldırıyormuş ama Göynügür uzaklaştıktan sonra yeniden koyuyorlarmış. Büyük market zincirlerinde bazı ürünler için fiyat farkı 4-5 katına çıkıyor. İşte bu durum fırsat tacirliği mi yapılıyor sorusunu akıllara getiriyor.

Bir ürünün organik olduğunu nasıl anlarız?

İnsanların organik ürünler konusunda yeterince bilinçli olmadığını söyleyen İTÜ Gıda Mühendisliği bölümünden Dilek Arduzlar, "Doğal ile organiği birbirine karıştırıyoruz. Doğal gıdada sertifika şartı yok. Köylüler de ürününü doğal diye satabilir. Ama organik ürünün tohumundan toprağına, ambalajına kadar her aşamasının denetlenip sertifikalanması gerekiyor." diyor.

Organik ürün sertifikasını Tarım Bakanlığı'nın yetki verdiği ve uluslararası kabul gören kuruluşlar verebiliyor. Paketli ürünlerde bu sertifika paketin arkasındaki yeşil amblemde, seri numarasıyla birlikte yer alıyor. Pazar tezgâhındaki serpme ürünler için ise satıcılar istenildiğinde sertifikasını göstermek zorunda. Gösteremiyorsa ürün organik değildir.

İstanbul'daki Ekoorganik mağazasının sahibi Salih Şentürk aktarların da organik olmayan tahıl ve baharatları organik diye daha pahalıya sattığını söylüyor. Şentürk bunu tüketicinin istismar edilmesi olarak görüyor.

Kaynak:Zaman